Meir kjærleik i nynorsk enn bokmål?

Har du slått opp ordet “elske” i ordboka og lagt merke til skilnaden mellom forklaringa av ordet på nynorsk og bokmål? Ikkje berre er “kjærleik” kåra til Noregs vakraste ord, eg kan no dokumentere at det òg på andre vis finst meir kjærleik på nynorsk.

I oppføringa til bokmålsordboka blir ordet “elske” forklart med å refere til det å elske sol og varme, og det å høyre si eiga stemme. I nynorskordboka derimot kjem ulike skjebner fram. T.d. geita som ikkje vil elske kjeet sitt, og dei som elska (med kvarandre) heile natta. Dessutan har nynorsk sju forklarande ord på kva å “elske” er, medan bokmål berre bruker fire ord. Der bokmål nøyer seg med å seie “like” står det på nynorsk: “like (svært) godt”. Spør du meg så er det å elske nokon litt meir enn å berre “like” nokon. Det må i det minste vere å like nokon svært godt. 

1-0 til nynorsk

bokmål:

elske v1 (norr elska, av elskr ‘som nærer kjærlighet til’)

1 ha kjær, holde av, være glad i, like
e- mannen sin, kona si / jeg e-r deg / e- friheten, fedrelandet /e- sol og varme / han e-r å høre sin egen stemme
2 dyrke, beundre, forgude
e- Gud
adj i pf pt: avholdt
et e-t menneske
3 ha seksuell omgang (med)
de e-t (med hverandre)

nynorsk:

II elske v1 (norr elska av elskr adjektiv ‘kjær, glad (i)’; kanskje av ale)
1 ha kjær, vere (svært) glad i, vere hugteken i, halde av, like (svært) godt; setje høgt, ovundre
elske mannen sin, kona si / elske nesten sin / elske fedrelandet, fridomen
  • i perfektum partisipp: ho var høgt elska / eg elskar å reise
  • vørde (II), dyrke (II) elske Gud

2 kjæle, kline (med kvarandre); ha seksuell omgang (med)

dei elska (med kvarandre) heile natta

3 e- (noko) fram hjelpe fram (med kjærleik)

4 om hodyr: ta seg av, vedkjenne seg (ungen sin)

geita vil ikkje elske kjeet

image

hug|skot n1; el hug|skott n1 (norr hugskot) innfall, idé

På jakt etter det nynorske ordet for “innskytelse” oppdaga eg hugskot.

Å bli skote rett i hugen

Normal
0

21

false
false
false

NO-BOK
X-NONE
X-NONE

/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:”Table Normal”;
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-parent:””;
mso-padding-alt:0mm 5.4pt 0mm 5.4pt;
mso-para-margin:0mm;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
font-family:”Calibri”,”sans-serif”;
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:”Times New Roman”;
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;
mso-fareast-language:EN-US;}

ja, sånn kan det kjennast å få eit innfall eller ein flunkande ny idé, ut av inte, rett inn i tanken. Spaninga og sitringa.

Hugskot.

Nynorsk er bynorsk

image

Denne veka var eg på Ålesund bibliotek saman med Terje Torkildsen og snakka om bøker, skriving og kvifor eg skriv på nynorsk. Skuleklassar frå ungdomsskulen og vidaregåande tok turen då biblioteket ønska å sette fokus på bokmålsøya i nynorskhavet. Slagordet for hendinga var “nynorsk er bynorsk”, sidan det jo er slik at ålesundsdialekta ligg mykje nærmare nynorsk enn bokmål. 

Eg hugsar sjølv at mange i klassa mi på ungdomsskulen og vidaregåande irriterte seg stort over at vi måtte lære nynorsk, og dette var ein av grunnane til at eg bestemte meg for å skrive meir på nynorsk. Eg fokuserte først på å skrive nært opptil sånn eg snakkar, og etterpå sjekka eg ordlista. Eg ville ikkje stoppe skriveflyten med å bekymre meg for at alt var rett, det kunne eg sjå på til slutt. På denne måten blei nokså enkelt å skrive på nynorsk, utan at eg blei hemma av å først måtte lære mange reglar. Eg trur òg det hjalp meg til å bli meir munnleg i skrivinga mi.

image

Ikkje berre skriv ålesunderane på bokmål, det viser seg òg at mange frå øyane omkring skifter frå nynorsk til bokmål når dei byrjar på vidaregåande. Biblioteket ønska med denne hendinga å få fram at nynorsk i høgste grad er eit skriftspråk for dagleglivet, ikkje berre eit høgkulturelt, lyrisk språk. 

Det var to spanande dagar, med elevar som hadde mange spørsmål. Og siste dagen braut òg sola gjennom skylaget.image

Andre er òg opptatte av å snakke varmt om nynorsken for skuleelevar. Kristin Fridtun har skrive boka  Nynorsk for dumskallar. I år har Ivar Aasen 200-årsjubileum, og i høve dette har Fridtun tatt på seg oppdraget med å halde føredrag om Ivar Aasen for elevar og studentar landet rundt. 

Til NRK.no seier Fridtun at “Hvordan kan ungdommen finne på å være imot et skriftspråk? Her er det holdninger som er adoptert og bare har grodd fast.” Hos NRK.no kan du lese heile intervjuet.

NMU’s sommarleir

Frå 9. – 14. juli hadde Norsk Målungdom sommarleir i Ørsta, og eg fekk komme på torsdagskvelden for å ha forfattarstund. 

Frå austlandssommar flaug det vesle flyet vårt over snøkledde, stålblå og steile fjelltoppar. I små fjellvatn spegla sola seg i skarpe blink.
Ørsta var varm og grønkledd oppover fjellveggane.

Ottar Grepstad fortalde frå boka hans som kjem i august, om Ivar Aasen som hadde ein plan og aldri snudde. Aasen blei arg når folk snakka nedsettande om almuespråket, og han ønska å gi allmuen eit språk og på den måten gi det større status.

Eg fekk møte ein svært fin gjeng ungdommar på leir. På kveldinga var det speleglede. Sveitt og hektisk med Ligretto, og språkglede og hjernetrim med Scrabble.

Heile vegen blei eg tatt godt vare på, og enda opp med å få mi eiga forfattarsuite på lærarrommet – for ein luksus!