Røroseventyr

Etter berre eit knapt døgn på Røros, har eg blitt småforelska i staden. Det har vore sol og kneistrande kvit snø. Hotellet vi låg på hadde fyr i peisen, og nokre gjestar som spelte brettspel i fellesområdet.
Overalt kvar eg gjekk, var husa små og søte og sparkane stod klare utanfor.
Då vi besøkte Røros skule i dag, skein sola over plassen. Syklar (kanskje med piggdekk?) stod ved sidan av sparkar, i den kvite snøen. Eit nytt bygg og eit gammalt, vi kunne sjå over til det gamle bygget og der stod eit skjelett – eit sånt fint og gammalt eitt.
Elevane på skrivekurset var engasjerte. Nokre drøfta klimaspørsmål, andre skildra korleis det kan vere for ein gut å lengte etter å ta på seg ein raud kjole. Dei drog historier ut av bileta eg hadde med, og skrivespurta seg til gode tekstbitar.
Etterpå vende bokbussen tilbake mot Trondheim, og sleppte meg av på Støren. Etter at sola var gått ned, noko som jo ikkje er så seint, gjekk eg gjennom sentrum, og blei overraska over den korte avstanden. Men dei hadde heile to pizzeriaer like ved kvarandre. Det kjenst alltid rart å vere heilt åleine på restaurant, spesielt når det er få andre der. Difor valde eg den mest folksomme av dei to (to par) og sette meg.
Eg såg ut på den svarte asfalten. Snøen var berre som eit gjennomskinleg slør over han. Alt verkar så mykje svartare med ein gong snøen forsvinn. Vintermagien frå Røros blei att på Røros. Men eg gler meg til å sjå Støren i morgonlyset. Kanskje blir opplevinga ei heilt anna då.

På eventyr med bokbussen

image

Første dag på eventyr med Bokbussen! Det starta i eit slafsete Trondheim, med regn som øydela nysnøen frå dagen før. Tidleg på morgonen gjekk eg til folkebiblioteket for å bli møtt av bokbussjåføren. Før biblioteket hadde opna, stod eg der, og blei henta inn i bygget frå ei sidedør. 

Det var som om eg skulle på eit hemmeleg oppdrag, kanskje for å redde verda. 

Vidare blei eg ført inn i heisen, ned i kjelleren, vidare inn i eit magasin med mange bøker og etter fleire hyllerader, der: opna rommet seg til eit større rom, der sjølvaste bokbussen stod. 

Det var som om det var Batmans bil, slik føltest det i alle fall. 

TADA! 

Med inngang berre frå sida, og eit heilt bibliotek, med ulike hyller fulle av bøker og ein skranke i tre. Det var berre å sette seg framme i cockpiten, og legge ut på reis. 

image

Det er flott å kunne sitte så høgt over vegen, og berre sjå. Vi skulle ut på eventyr, etterkvart viste det seg å bli eit vintereventyr. Kaldt og klart, med sol som på eit tidspunkt gjekk rett i auga. Det var herleg. 

image

I Ålen fekk elevane besøke bokbussen, og eg hadde skrivekurs med ein fin liten gjeng med elevar. Det var stas å høyre alt dei skreiv. Vidare drog vi til Røros. Åt lunsj på kaffistuggu, og såg sparker utanfor mange dører. Det ser ut som eit vinterparadis, henta frå ein perfekt julefilm. Snøen knaska under skoen og sola var på visitt. Sjølv om det alltid var fint å vere gøymd i ei dunjakke. 

image

På kvelden fekk vi komme til biblioteket, og snakke om tendensar i ungdomslitteraturen. 

Konklusjon: Det er veldig kjekt å få vere på turné med den kulturelle skolesekken i Sør-Trøndelag, og bokbussen er herved min favorittbuss.

Då vaktmeisteren blåste på fuglen som hadde kræsja i vindauget og andre historier frå livet på tur

image

No har eg vore på vegen i over to veker. Eg sit att med minne frå svært mange hyggelege skulebesøk, elevar som er meir og mindre interesserte i å lese og skrive, og innsida av mange lærarrom. Autografhanda har ikkje akkurat slite seg ut, men fint er det når ein ung elev, etter å ha tenkt seg om, kjem springande etter meg med skriveboka si og spør om eg ikkje kan vere så snill og skrive autografen min. 

Vanlegvis når eg snakkar til elevane, er dei stille og lyttar. Men i ein av timane på måndag blei ein liten gjeng jenter plutseleg full av latter. Eg la merke til at vaktmeisteren køyrde forbi utafor vindauget, men skjønte ikkje heilt kvifor dette var så morosamt. Eg hadde nett snakka om at eg synest det er fint å legge merke til ting rundt seg, når ein skal skrive, så det kunne jo argumenterast for at desse gjorde nett det. Då eg var ferdig kom jentene bort til meg, for å forklare kvifor dei hadde ledd. 

Og det viste seg at det var ei heil lita historie som hadde gått føre seg der utafor auditoriet: 

Fuglen som kræsja i vindauget og blei blåst på av vaktmeisteren

Ein fugl kom flygande og såg ein gjeng elevar inne i auditoriet, og hadde kanskje lyst å vere med. Det han ikkje visste var at mellom oss og han sjølv, var det tjukke glasplater. Han flaug rett på vindauget, og fall ned på bakken like før vaktmeisteren kom rundt hjørnet på ein eller annan doning med hjul og sete på. Vaktmeisteren hadde sett fuglen, og no stoppa han opp, løfta opp det vesle nurket i hendene sine og blåste på det. 

Så la han fuglen tilbake på bakken. Det er her historia spissar seg til. 

Vaktmeisteren måtte arbeide vidare, og køyrde ein runde rundt skulen. Elevane kunne høyre han komme ein gong til, og like utafor vindauget sakna vaktmeisteren farta, såg fuglen, og passa på at fuglen ikkje blei påkøyrd. Dette skjedde to gongar. Vaktmeisteren køyrde rundt og rundt, fordi han måtte gjere vaktmeistersaker.

Men så, plutseleg!

Svinga han rundt hjørnet igjen, og kom til å køyre over fuglen som han hadde vore så forsiktig med. 

Det er alltid ei historie å legge merke til. Denne var nokså tragisk. 

I går køyrde eg over Stranda-fjellet i tjukk tåke. I dag hadde himmelen klarna opp, og viste hausten sitt inntog. Og det er det som viser seg, sjølv om denne kultursekkturneen foregår på Sunnmøre, kjem det finevêr til slutt. Etter regn, tåke og vind, blir skyene skyvd vekk til fordel for blå himmel og varmt solskin. Kvar gong kjenst det like stort. 

image

image

image

image

Fordelen med å måtte innom ein stad to gongar i løpet av same turné, er at det plutseleg er eit heilt anna inntrykk ein får.
Førre gong eg var i Brattvåg (førre veke) var det regn og låge skyer. Eg gjekk rundt i gatene, og syntest alt var rimeleg grått.
Så kom eg i dag igjen, og kveldssola varma fjellsidene. Alt er i grunn rimeleg flott.

Turnéliv

Statusoppdatering på kultursekkturneen:

  • Dei siste tre dagane har eg vore i over ti kommuner
  • Dei siste tre dagane har eg tatt ferge ni gongar
  • Eg har køyrt meir samanhengande enn nokon gong tidlegare
  • Eg har køyrt feil og plutseleg vore i Sogn & Fjordane
  • Eg har møtt svært mange hyggelege elevar og lærarar

Dagen i dag:

Brattvåg – Vatne – Haramsøy – Ulsteinvik

Eg trudde hausten hadde komt på skikkeleg, men neidå. I dag lyste sola, sprakk opp skylaget og opna verda. 

Det har vore ein svært oppmuntrande dag. Elevane var fulle av spørsmål, og det var kjekt å få høyre at mange av dei er byrjande forfattarar, at dei skriv godt og er glade i å lese. Ein av elevane spurde kvifor eg tok bilete av gangen deira. Dette er grunnen:

Sjølvsagt var det på ein onsdag at eg skulle over til Haramsøya, for då viste det seg at fergerutene var ekstra spesielle. Klarte eg ikkje å rekke ferga som gjekk like over ti, kunne eg berre gløyme å komme meg dit i tide. 

image

Men det gjekk, med god margin. Eg køyrde langs kystvegen, og det var så mykje nydeleg å sjå. På ferga måtte eg som einaste passasjer bli med fergemannen opp på billettkontoret, sidan eg skulle betale med kort. Han lurte på om eg var ein av arkeologane. Ja, for han kjende igjen alle dei andre på ferga, visste som regel kven dei var, sa han. Eg kunne kjøpe tur-retur-billett, for «det e ej som vil vere her", sa han. Så då gjorde eg det. 

Det var tydeleg at dette var ein stad der alle kjente alle. Inne på Coop verka det som dama bak kassa kjende alle på fornamn. Og alle på butikken såg forskande på meg. Svært vennlege, men sikkert litt undrande. Kven er dette?

image

Lunsj åt eg ute på ein molo, med ei einsleg måke til selskap på andre sida. Eg hadde god tid (sidan ferga gjekk så sjeldan, hadde eg mange timar å slå i hel) og gjekk på sightseeing. 

image

image

image

Det kjendest litt ekstra spesielt å vere ute på ei av øyane ute i havgapet på Nordvestlandet, sidan det er på ei slik øy handlinga i debutboka mi foregår. I Utfor finst det ei øy som heiter Ytsteøya, og ligg ytst ute. Kanskje høyrest det merkeleg ut, men eg blei mint på alle karakterane og stadene frå denne boka, dei kom litt nærare meg medan eg var der. Difor var det òg ekstra fint å få snakke med elevane. Ein fin liten gjeng, som kom med gode spørsmål og spurde kvar dei kunne kjøpe bøkene.

Det var ein av fleire grunnar til å kjenne seg heldig i dag. Ein annan var at eg skulle til Skjelten og ikkje til Kjerstad. 

(La meg ta ein avstikkar, til ein av dei andre dagane, då eg klarte å kvele motoren ved ombordkøyring, og mesteparten av køa køyrde forbi meg. Eg har altså meir enn nok med å skulle køyre på ferga riktig veg)

image

Måkeskrik. Skiftande vêr. Frisk luft. Koselege hus. Blomster i beda.

Ein fin stad, dette. 

image

Men ein må komme seg av garde. Eg skal vidare, må vite. Endå ei ferge. Og for første gong på turen kjøpte eg ei svele. 

(Avstikkar nummer to: Tidlegare i sommar kjøpte eg ei svele i Sogn & Fjordane. Dei er ikkje like gode.) 

image

Tilbake til ungdomsskulen

På fredag var eg tilbake på min gamle ungdomsskule. Mange gongar har eg gått gjennom desse gangane, stressa eller nysgjerrig skrivande i notatboka mi. Smådeppa eller småforelska. Som regel den som ikkje stakk seg fram og som var stille i timane. 

Sidan det var nydeleg flott vêr, gjekk eg til skulen. Litt tidleg ute, så eg fann ein knaus å klatre opp på. Eg forstår at det er bloggar om klede etc som gjer det stort her i verda, så her er eit bilete av dagens outfit. Tatt frå ein svært gunstig vinkel.

image

Inne i gymsalen, som ser mindre ut enn eg hugsar, står stolane på rekke. Alt er gjort klart.

Etter kvart kjem elevane og fyller rommet med liv.

image

Det var kjekt å møte elevane, og kunne fortelje frå då eg sjølv gjekk på skulen og såg med nysgjerrige auge på alt rundt meg. Elevane var entusiastiske og lyttande, og etter den første presentasjonen fekk eg ein av dei største klappeseansene eg har hatt. Dei hjelpte meg òg til å forstå at Facebook (og Facebook-page) er litt for gammaldags. Dei var meir interesserte i vite Instagram-namnet mitt. 

No har eg brukt helga til å skrive master, og planlegge neste veke. Då blir det lengre strekk i bil, og nye stader å bu nærast kvar kveld. Allereie i dag startar eg på turen sørover, og det kunne ikkje vore betre vêr her på Sunnmøre. 

image

image

Dag 1 med kultursekken

Det skal vel ikkje berre gå glatt første dag på turné. Det er godt poloen min, Pollyanna, er optimist, så eg prøver å lære av ho. Det var i alle fall ein svært vakker morgon som møtte meg utafor døra. 

image

(Eg har vakse opp med denne utsikta, likevel kan ho dra pusten ut av meg. Eg har svært mange bilete av nett dette utsnittet, men eg klarer ikkje la vere å ville dele eit slikt syn)

Pollyanna og eg køyrde av garde, og det var først etter at eg hadde parkert på ein parkeringsplass som var herleg (og urovekkande tom?) at ting byrja å ikkje gli så glatt lenger.

image

Eg får telefon frå ein journalist som spør om det er greitt at ho kjem til min første presentasjon på første turnédag, og det er sjølvsagt veldig kjekt, men eg er forkjøla og huda under nasen min har den særs vakre tendensen til å bli sår og raud. Eg skulle sjølvsagt gjerne ha pudra nasen litt (viktige saker) i fall det skulle bli tatt bilete. Så eg gjekk av garde (til fots – var sjeleglad for at eg hadde funne parkeringsplass, så ville ikkje risikere å miste han). Det stykket som ville tatt meg eitt minutt i bil, tok sju minutt å gå. Spar hadde ikkje eit stort utval i skjønnheitspleie (kven skulle trudd?), så eg gjekk tomhendt tilbake til skulen – litt småstressa for no byrja det å bli like før eg skulle vere der (ein halvtime på førehand). 

image

Det er vanskeleg å finne fram på skular. Er det berre meg eller er det noko andre opplever? I alle fall styrte eg på, fram og tilbake, og rundt, og fann til slutt nokon å spørje etter vegen. Då eg endeleg hadde funne fram til dit eg skulle møte opp, var det ingen der. Alle var hyggelege, og ville hjelpe, men det hjelpte ikkje når dei ikkje visste kvar eg skulle vere. Ti minutt før eg skulle starte, fann vi ut av dette. 

Og då … du trur vel ikkje at eg hadde klart å gløyme overgong frå Mac til VGA? 

Jau … 

Ein kan ikkje gløyme overgang til Mac. Det burde eg ha lært. Men vennlege folk lot meg låne ein pc. Denne hadde personlegheit (ein får vel seie det sånn, i Pollyanna si and). Til tider ville han ikkje meir. Han stoppa opp. På eit tidspunkt slo han seg berre av. Andre gongar var han trassig og venta med å skifte slide til vi hadde komme over på andre tema. Men elevane tok det med snill latter, og hjelpte meg å logge meg på, på nytt. Dei stilte engasjerte spørsmål og følgde med sjølv om teknologien sette seg på bakbeina. 

Gjennom dagen hadde eg min eigen storsal, der eg mellom øktene var heilt åleine, og kunne sitte i vindaugskarmen og sjå ut på Pollyanna som stod og sleika sol. Åleine, men nøgd. Det vil eg tru, i alle fall. 

image

Forfattarturné på Sunnmøre

Dei neste vekene skal eg farte rundt på Sunnmøre, med min vesle turkamerat, Poloen Pollyanna, og til saman vere innom 21 forskjellige skuler, og møte over 2700 elever i løpet av 11 dagar. 

Wow. 

Det er sprøtt. I dag starta eg på eventyret. Frå strålande solskin i Bergen til like strålande sol i Ålesund. 

image

Koselege Widerøe løfta oss opp, og gjennom lufta med god utsikt til landskapet under. På flyplassen i Ålesund høyrde eg nokre snakke om at dei hadde kjent igjen alle plassane på vegen, heile Sogn og Fjordane. Det hadde ikkje eg sjangs på: Først når kapteinen sa at vi gjekk inn for landing skjønte eg at eg var på Sunnmøre. 

image

Undervegs på turen hadde eg selskap i (den fantastiske teknologien) papirboka, som ikkje trengst å bli skrudd av, verken på opptur eller nedtur. Eg kjende eg var på godt humør, og hadde stor moro av denne spøken (midt i ei fagbok): 

image

Eller kva synest du?

Og så var Vigra inntatt. 

image

Eg skal vere på tur over heile Sunnmøre, og då trengst det meir hestekrefter enn det føttene mine kan komme opp med. No er det på sin plass å introdusere vakre, optimistiske Pollyanna. Leigebilen som møtte meg med det grøne skiltet: “Ready to go”. 

image

Og for all del; Pollyanna er svært grei å ha med å gjere. Men eg sat lenge før eg fann ut korleis eg skulle skru på motoren … Eg trudde eg hadde vridd nøkkelen så langt han skulle, var redd for å knekke nøkkelen (det hadde vore stas å øydelegge noko før eg hadde køyrt ein einaste meter), men til slutt tok eg litt meir i og plutseleg starta ho opp med eit glis. Pollyanna glir glatt og fint på vegen, men har litt færre krefter enn dieselmotorbilen eg er van med å køyre. Det gjekk saktare og saktare opp frå havbotnen i eine tunnelen då eg hadde sett ho i vel høgt gir. 

Dette skal vere livet mitt dei neste vekene: 

image

I mangel på snø og julestemning her i Bergen, kan eg sjå tilbake til mitt vintereventyr i Volda i november. Då var det kvite bakkar, knasande snø under skoa og ein fargerik vinterhimmel over fjella. 

Det var spesielt å få møte lærarstudentar ved Høgskulen i Volda som hadde hatt Beina i gitaren på pensum. Studentane tok imot meg med Sunndalsgraut og vafler, ein deilig kombo som anbefalast (grauten skal altså oppå vafla, i staden for syltetøy e.l.). I tillegg hadde dei laga powerpoint-kunst av namnet mitt!

Rundt bordet sat vi saman, og etterkvart byrja dei å diskuterte karakterane i boka, kven er eigentleg Hans? – Hadde du hatt eit dotter, ville du at ho skulle henge med Hans?

Frå ein anna kant av bordet kom det: – Men ville du late sonen din vere saman med Bo

Kva tyder eigentleg starten? Korleis kan slutten tolkast? 

Det var heilt spesielt for meg som forfattar å få høyre på denne diskusjonen, korleis karakterane mine, Hans, Bo og Lilly-Oline, har fått sine eigne liv, historia har blitt lest frå ulike vinklar, ulike tolkningar poppa opp. Eg har gitt frå meg boka og karakterane og historia, og dei får liv i tankane til andre – fantastisk! Eitt stk heldig forfattar.

Spontaneventyr til Ølen

image

Det er eksamensperiode.

Det er mastergrad.

Og så er det denne draumen eg ber på – om ein dag å kunne leve som forfattar.

Spontant fekk eg spørsmål om å vikariere på eit oppdrag om dialekt og nynorsk i Ølen. Telefonen kom i titida og klokka tre, fem timar seinare, var sekken pakka og eg på veg på min vesle forfattarturné i grenselandet mellom Hordaland og Rogaland. Eg sette meg fremst på Flaggruten og lesesalen forsvann bak meg. Samvitet snakka om eksamensfristar, men dette var ein mulegheit eg ikkje ville la gå frå meg. 

Båten svevde over havet, verda var femti nyansar av blått og neste dag vakna eg med nydeleg utsikt over Ølen. Lesesalen kunne berre ha det så godt. 

image

imageimage

Saman med Tom Roger Aadland (artist) og Sigmund Hansen (journalist), vitja eg to vidaregåande skular i Vindafjord. Vi snakka om nynorsk og dialekt. Det var stas å høyre på Tom Roger spele og synge. Sigmund leia samtalen på ein meistarleg måte med gode historier frå eige liv som både dialekt-, nynorsk- og bokmålsbrukar. Kvelden enda storvegs på Vindafjord bibliotek, med eit lyttande og engasjert publikum. 

imageimage

Utan mykje tid til å puste, måtte eg av garde til neste oppdrag, denne gongen Stord. Etter endt lesing, bar det ut i bil og seinare buss som tok meg til Leirvik. 

imageimage

Falturiltu er ein nynorsk barnebokfestival på Stord. Frå 3. – 8. November reiste forfattarar rundt på skular og så var det opplegg på kvelden. Eg fekk sett meg rundt på Stord, både Leirvik og Fitjar og mykje imellom. På eine ungdomsskulen fekk eg snakke framfor 90 elevar, som fylte opp auditoriumet på biletet over. 

Glad og mett på opplevingar sette eg meg på bussen heimover. I løpet av dagen hadde det både regna, hagla og vore opplett. Ein skikkeleg vestlandstur. 

imageimage