Flø

På veg heim frå Herøy, fekk eg tatt turen innom Flø der eg ikkje har vore sidan eg var fire-fem år gammal. Eg har berre høyrt om denne staden – mormor mi som heitte Flø før ho gifta seg, foreldra hennar som kom frå Ytre og Indre Flø.

Tett på storhavet, med dramatisk natur. Oldefar min levde av havet, slik far hans og far hans att sikkert gjorde. Det er ein svært vakker stad. Eg har høyrt at det er nydelege solnedgangar her.

På vegen såg eg fleire sandstrender. Det er visst fine surfemulegheiter her òg. Men det er ikkje så mange som bur her, og no finst det ingen skule lenger. I følgje WIkipedia hadde bygda 177 innbyggjarar per 1. januar 2017. 

Men det var ein del nye funkisbygg på vegen. Folk har flytta til Flø i nyare tid– kanskje for å komme seg vekk frå bykaoset, maset i kvardagen, vere tettare på naturen. Ein nydeleg stad er det i alle fall.

Og ein nydeleg dag. Sjølv om ventetida var nokså lang på Hareid fergekai, var utsikta perfekt.

Ute i havgapet

For tredje gong er eg tilbake på Herøy, for å ha skrivekurs med åttandeklassingar. Det er stor stas å få komme tilbake. Då vi køyrde frå Hareid til Herøy på morgonen i dag, var det eit nydeleg blåskjær over fjella og eg innsåg at det er første gong eg kjem ut hit og det ikkje er tunge, mørke skyer på himmelen.

I dag som før skulle eg vere på rommet med det koseleg namnet: Loftet. Teknikken verka som han skulle og alt var klart i god før elevane kom. Det blei ei veldig fin morgonstund. Etter at eg hadde snakka kom ei jente bort. Eg skjønte først ikkje kva ho spurde om, for vanlegvis får eg spørsmål om skriving eller elevane deler si eiga interesse for skriving Men med kul på magen er det tydelegvis andre spørsmål ein får: Er det gut eller jente? 
Utafor vindauga var det nydeleg lys som spegla seg i vindauge og i isen.

Fordelen med å vere tilbake på ein skule eg har vore på før, er at eg faktisk klarer (så vidt) å finne fram til lærarrommet mellom øktene. Og denne dagen fekk eg den beste lunsjen eg har fått på nokon skule: Først spurde dei faktisk kva eg ønska meg, og så fekk eg nysmurte rundstykke frå bakaren. Grove rundstykke med gresskarkjerner og anna snadder. Luksus!

I dag hadde eg to grupper innom for skrivekurs, i morgon skal eg ha resten. Dette er noko av det gøyaste: å få lese og høyre elevane sine eigne tekstar. Fantasien dei har og motet til å skrive i veg om så mange forskjellige saker. Vi var innom både skrivespurt, personskildring, kjensleskildring og dialog. Då ein av elevane spurde om eg skulle ha fleire økter med dei, og eg svarte nei, sa ho: «Det var dumt, for dette var jo litt kjekt dette». Ah, det varma eit forfattarhjarte og konklusjonen er at denne  dagen var slett ikkje verst.

Det er alltid interessant å ha ein einsam kveld på ein liten stad. Eg fekk heldigvis sett meg rundt i litt dagslys – det er første gong i løpet av desse tre åra. Naturen er vakker, og eg fekk gått innom fleire butikkar. Mange butikkar som ikkje er tradisjonelle kjedebutikkar, og det var fascinerande å legge merke til kombinasjonane av innhald. Bokhandel med kontormøblar og vesker ein stad, plante- og gåvebutikk ein annan, kles- og leikebutikk trur eg òg det var. 

Nokså kaldt var det, med ein rå, gjennomborande vind. Men lysspelet varma. No gjenstår det vanskelege valet om kvar eg skal ete middag. Restauranten på bryggekanten, den vesle pizzasjappa eller hotellet? Vi får sjå.

Små bøker om det store, vanskelege og fine livet

Denne hausten kom det to nokså små bøker som eg blei nysgjerrig på. Eg var litt nølande før eg byrja å lese dei, fordi eg visste at dei handla om vonde tema. I Det står til liv skildrar Økland korleis det er å vite at ein skal døy, ho skildrar nært og direkte. Om eit bryst som ikkje er der lenger, og det andre som fløymer over av mjølk. I Tung tids tale skriv mor til sonen sin. Han som etter kvart utviklar seg annleis barn på same alder, han blir fysisk utagerande, sterk og aggressiv. Familien må ha hjelp og tilpassing og mora kjempar for sonen sine rettar, og for å ikkje slite seg ut sjølv.

Det som var så fint i båe desse bøkene, var kor gode dei var å lese, sjølv i alt det tunge og vonde. Kjærleiken som blir så tydeleg, og livet som trår klårare fram – både det som er vanskeleg og det som er vakkert.

Desse to små, store bøkene gav meg to verkeleg fine leseopplevingar. Dei fekk meg til å sjå meir av verda, på ein slik måte god litteratur kan. Det var ein varme i båe, eit lys, kjærleik, som heng att etter lesinga. Bilde av bøkene Tung tids tale og Det står til liv

 

Eit av oppslaga i diktsamlinga "Det står til liv" med bilde og tekst

Eit av oppslaga i diktsamlinga “Det står til liv”

 

 

Det står til liv

«Gjennom poetiske korttekstar og eigne foto skildrar Siri Økland livet slik det ser ut når ein veit at ein skal døy. Ho skaper eit rom for innsikt og ettertanke, både for den som lever tett på sjukdom, og den som er open for livet – og ikkje minst den som er begge delar. Tekstane er både nådelause, stillferdige og vakre og inviterer lesaren til å tenkje over sitt eige liv. Ved at dei så ope snakkar om døden, trer glede, sorg og styrke tydelegare fram.»

(tekst henta frå forlaget sine sider)

Tung tids tale

Vinnar av Brageprisen 2017 og nominert til Ungdommens kritikerpris.

«Ein liten gut mistar språket og forandrar personlegdom. For mora byrjar ein kamp, først for å forstå kva som skjer med guten, og så for å få hjelp til å gi han den omsorga og oppfølginga han treng. Familien er plutseleg i ein svært utfordrande livssituasjon, og dei må igjennom lange og utmattande prosessar for å få hjelp. Mødrer skal aldri gi opp, blir det sagt, men kva er aksept, og kva er å gi opp?»

(tekst henta frå forlaget sine sider)

 

Kraftverk 2017

Eg var så heldig å bli spurt om å bidra med ein tekst om tilhøyrsle i tidsskriftet Kraftverk 2017. Førre veke var eg på sleppfesten til Kraftverk og det var stor stas. Sidan har eg lese gjennom tekstane og sett på dei visuelle uttrykka som blir presentert i katalogen. Det er svært mykje fint. Eg les at det er gjort forsking på at å halde i ei hand, og spesielt det å halde i handa til nokon du har eit nært forhold til, vil gjere deg mindre redd. Mindre stresshormon blir produsert. Eg les fine dikt, om «å mangle et ledd i hjertet / Det som tar imot» (s. 90) og om å fylle «kroppen // med sollys / i pur forventning» (s. 107). Eg les om å overleve ved å pakke seg inn i komfortable klede, sette på tevann og kjenne smågodtkrokodiller smelte i gode smaker (s. 122 – 123) og «Alt hun hører er stillhetens muskel bankende på innsiden av henne» (s. 135). Veldig mykje fint altså.

Du kan lese meir på sidene til KKPH (Kunst, kultur og psykisk helse).

Haust

Himmelen er gjerne grå og mørk og kvelden kjem raskare. Ei kappe blir slengt over byen like etter at arbeidsdagen er over. Men alle dei fine fargane. Og det fine lyset. Og gleda over glimt av blå himmel.

Og alle bøkene som har nådd bokhandel og bibliotek. Nett no les eg Tante Ulrikkes vei av Zeshan Shakar, som hittil har vore svært spanande og lovande. Og lista er lang over nye bøker som eg ønskjer å lese. Då passer det jo med regn på ruta.

Kva bøker les du i haust?

Blanke ark og blyantpenner

På veg gjennom Nygårdsparken, kom eg inn i eit opptog av studentar. Ein utvekslingsstudent frå Kina spurde om eg òg skulle på studentarrangementet. Ei stor scene var sett opp midt i parken og det var tydeleg at noko skulle skje. Eg kunne sagt ja, men nei, eg skulle berre opp gjennom parken, motstrøms, på eit tidspunkt gjekk eg forbi statsministeren vår òg. Frå ei bod delte dei ut paraplyar og skillingsbollar. Heller ikkje det kunne eg seie ja til, sjølv om eg hadde sekk på ryggen, for student var eg før, ikkje no lenger.

Og likevel, når eg har komme opp på Høgda klarer eg ikkje å gå forbi Studentsenteret. Eg snik meg inn på Akademika og ser på alle stablane med nye spiralblokker og markeringstusjar og ferske blyantar. Eg ser på pensumpakkar og hugsar gleda ved å kjøpe inn fagbøker  som eg kunne stupe ut i (og har gløymd kor mykje det svei for lommeboka).

Tidlegare var det dette som eigentleg var nyttår, med blanke ark og fargestiftar til. Ei forventning om alt som var framfor, noko anna enn året før. No har eg allereie jobba i fleire veker og har ikkje behov for nye spiralblokkar og pensumlitteratur. Og for det meste er det like fint, men nett desse første vekene, sitringa, forventningane om det som ligg framfor, det kan eg sakne.

For lenge sidan var dette meg, ved ein pult med kalkulator, spiralblokk og Matte3 som skulle forstås.

 

 

Og om eg skal seie deg endå eitt, så dette: Tru ikkje at han som prøver å trøyste deg, sjølv lever fri for møde mellom dei enkle og stille orda som mang ein gong gjer deg godt. Livet hans kjenner mykje motgang og sorg og ligg langt attende for ditt. Men hadde det vore annleis, kunne han aldri ha funne dei orda.

Din

Rainer Maria Rilke

Brev til ein ung diktar av Rainer Maria Rilke, s. 44.

Men hadde det vore annleis, kunne han aldri ha funne dei orda.

Å skildre lyd

vi får et lass grus levert en tirsdag morgen klokken fem. Vi våkner av susingen fra steinene da de blir tippet av lasteplanet, det er et uavbrutt rungende, rutsjende drønn, som om taket blir skrelt av en lastebil som kjører under en lav bro; steinene skøyter av lasteplanet, er som en tordnende lavine, en bygning som styrter sammen.

– Frå Stigninger og fall av Josefine Klougart, s 129.

Den er den tida på året: Innlevering av lærebøker

Då eg gjekk på vidaregåande, måtte vi kjøpe bøkene våre sjølv.

Den gongen jobba eg i bokhandel.

No då eg jobbar på eit skulebibliotek, låner skulen ut bøkene til elevane. Kvar juni er det like mykje sveitte, vonde skuldrer og handledd. Vi skal ta imot 9 tonn lærebøker, frå omtrent 1000 elevar.

Innimellom alle vondtene, er det faktisk ganske gøy. Vi treff så mange elevar og tida går fort, sidan det alltid er mykje å gjere. (Til og med sjokolade i kjøleskapet til stundene då energien når botnen.)

Og ikkje minst er det gøy når elevane villig stiller opp på film, for å minne om innleveringa.